Newsletter

Szanowni Państwo,

W sierpniowym wydaniu newslettera zwracamy uwagę na toczące się prace legislacyjne dotyczące zaliczania do stażu pracy okresów wykonywania zawodu również w ramach umów cywilnoprawnych i samozatrudnienia. Przedstawiamy również najważniejsze zmiany dla wierzycieli, jakie przewiduje ustawa nowelizująca Prawo restrukturyzacyjne, oczekująca na podpis Prezydenta. Ponadto sygnalizujemy rozpoczęte prace ministerialne nad nowelizacją ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, mającej nadać PIP uprawnienia do ustalania istnienia stosunku pracy.

Życzymy Państwu przyjemnej lektury,

Zespół Kancelarii WBW

Umowy cywilnoprawne i B2B zaliczane do stażu pracy?

Daria Pawlak, prawnik

Cel zmian

W obecnym systemie prawnym nie ma możliwości zaliczenia do stażu pracy okresu zatrudnienia na podstawie innej niż stosunek pracy. W praktyce oznacza to wykluczenie z możliwości budowania stażu pracy osób wykonujących swój zawód na podstawie umowy zlecenia lub osób samozatrudnionych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. W celu wyeliminowania tej sytuacji, do Sejmu trafił projekt nowelizacji Kodeksu pracy, który rozszerza katalog okresów zaliczanych do stażu pracy. Projekt znajduje się obecnie na etapie prac legislacyjnych w sejmowej komisji pod numerem druku 1548.

Projektowane zmiany

Projekt zmian przewiduje wliczanie do stażu pracy między innymi okresu:

– prowadzenia przez osobę fizyczną jednoosobowej działalności gospodarczej,

– zawieszenia jednoosobowej działalności gospodarczej przez osobę fizyczną w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentownej,

– pracy wykonywanej na podstawie umowy zlecenia oraz umowy o świadczenie usług,

– wykonywania umowy agencyjnej,

– przebytego za granią okresu innej niż zatrudnianie działalności zarobkowej.

Co istotne, wyżej wymienione okresy wykonywania pracy będą potwierdzane na podstawie zaświadczeń wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Z dniem wejścia w życie nowelizacji osoby zatrudnione w sposób wymieniony powyżej mogą nabyć uprawnienia pracownicze wynikające z doliczenia do ich stażów pracy powyższych okresów z przeszłości, np. osoba zatrudniona na umowę o pracę, która wcześniej świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia może uzyskać uprawnienie do wyższego urlopu czy dłuższego okresu wypowiedzenia. Warunkiem, od którego będzie uzależnione skuteczne doliczenie do stażu pracy takich okresów, jest ich udokumentowanie u obecnego pracodawcy w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Wejście w życie

Projekt zmian Kodeksu Pracy przewiduje odpowiednio długie vacatio legis, aby pracodawcy mieli czas na dokonanie zmian w przepisach zakładowych oraz przeprowadzenia stosowanych obliczeń związanych z ustalaniem stażu pracy obecnych pracowników. Nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2026 r., jednak w stosunku do pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych będą one stosowane dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy.

Istotne zmiany dla wierzycieli w postępowaniu restrukturyzacyjnym

Sebastian Michalak, prawnik

Do podpisu Prezydenta trafił projekt nowelizacji Prawa restrukturyzacyjnego i Prawa upadłościowego, implementującej dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1023 z dnia 20 czerwca 2019 r. (tzw. Dyrektywa Drugiej Szansy). Kluczowe zmiany dotyczą wprowadzenia do prawa restrukturyzacyjnego instytucji testu zaspokojenia wierzycieli oraz tzw. mechanizmu cross-class cram-down w zakresie zatwierdzania układu. Projekt był przedmiotem prac legislacyjnych w Parlamencie pod numerem druku: 1263.

Test zaspokojenia wierzyciela

Nowy art. 10a ustawy Prawo restrukturyzacyjne wprowadzi obowiązek sporządzania przez nadzorcę albo zarządcę testu zaspokojenia, który ma dać wierzycielom porównanie, czy zyskają wyższe zaspokojenie w ramach postępowania restrukturyzacyjnego zakładającego kontynuację działalności dłużnika, czy też w ramach upadłości dłużnika i likwidacji jego majątku. Obowiązek sporządzania testu zaspokojenia nie będzie występował tylko w przypadku dłużników będących mikroprzedsiębiorcami.

Cross-class cram-down

Inną kwestią wartą uwagi jest zmiana procedury głosowania nad układem przez wierzycieli, o której mowa w art. 119 ustawy Prawo restrukturyzacyjne. Dotychczas bardzo dużą rolę w głosowaniu nad układem posiadali pojedynczy wierzyciele reprezentujący znaczną część sumy wierzytelności, gdyż w praktyce przyjęcie układy wymagało uzyskania większości dwóch trzecich sumy wierzytelności. Nowelizacja ma obniżyć ten próg do połowy sumy wierzytelności, kładąc na piedestał interes większości wierzycieli, z szczególnym uwzględnieniem wierzycieli o wyższym stopniu zaspokojenia.

Wejście w życie

Projektowane zmiany wejdą w życie w terminie 14 dni od ogłoszenia ustawy.

Czy Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła decydować o stosunku pracy?

Antonina Godlewska, praktykantka radcowska

Od lipca w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad zmianą ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Jednym z kluczowych obszarów zmian ma być wzmocnienie kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), co znacząco wpłynie na sytuację pracodawców oraz zasady kwalifikowania umów cywilnoprawnych. Przyjęcie projektu ustawy jest planowane na koniec sierpnia, a wejście w życie zmian na początek 2026 roku.

Stosunek pracy według Kodeksu pracy

Zgodnie z Kodeksem pracy cechami, które kwalifikują dany stosunek jako stosunek pracy są: wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy, obowiązek pracy w określonym miejscu i czasie ustalonym przez pracodawcę, ciągłość zatrudnienia, osobiste świadczenie pracy, przysługiwanie wynagrodzenia za sam fakt świadczenia pracy.

Inspektor PIP zadecyduje o stosunku pracy

Najważniejszą zmianą planowaną w projekcie ma być przyznanie inspektorom PIP uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych przekształcających umowy cywilnoprawne w umowy o pracę, jeśli charakter współpracy wskazuje na istnienie stosunku pracy. Inspektorzy PIP będą mogli samodzielnie ocenić, czy dana relacja spełnia ww. przesłanki z kodeksu pracy – i w razie stwierdzenia nieprawidłowości, wydać wiążącą decyzję.

Co istotne, decyzje te mogą mieć moc wsteczną, co rodzi poważne konsekwencje finansowe dla pracodawców, m.in. konieczność zapłaty zaległych składek ZUS, podatków oraz ewentualne korekty księgowe.

Ryzyko dla pracodawców

Z planowanymi zmianami wiążą się ryzyka dla pracodawców, takie jak: wzrost kosztów zatrudnienia, ww. wsteczne zaległości składkowe, a także sankcje i grzywny – Kodeks pracy przewiduje kary za nieprawidłowe formy zatrudnienia, a dodatkowo niewykonanie decyzji PIP może skutkować egzekucją administracyjną.

Nowe kompetencje PIP mają służyć poprawie warunków pracy i ograniczeniu patologii zatrudnienia, jednak dla wielu pracodawców oznaczają konieczność gruntownej weryfikacji modelu współpracy oraz wzmożonej dbałości o dokumentację.